Deze video toont een protest tegen een pensioenwet in Argentinië in 2017

Copyright AFP 2017-2021. Alle rechten voorbehouden.

Een video die zogenaamd een "opstand" laat zien in Spanje, is in drie dagen tijd meer dan 11.000 keer gedeeld op Facebook. De video toont een menigte die stenen naar de politie gooit, die genoodzaakt is om zich terug te trekken. Maar de bewering klopt niet: de opname werd gemaakt tijdens een protest tegen bezuinigingsmaatregelen in 2017 in Argentinië.

“In Spanje is de opstand begonnen” staat in deze Facebookpost, gepubliceerd op 27 februari 2021. Het bevat een video van de oproerpolitie die wordt aangevallen. De agenten zijn sterk in de minderheid en moeten zich terugtrekken. We zien onder andere dat een agent wordt uitgeschakeld en door collega's wordt weggesleept. Dit vindt plaats terwijl de kleine groep politieagenten wordt bekogeld door een regen van stenen.

Geschreven in de tegenwoordige tijd, wekt het bericht de indruk dat de gebeurtenis recent heeft plaatsgevonden. "Wanneer hier", vraagt de auteur. Een van de reacties luidt: "Ik hoop dat het hier zo snel mogelijk gebeurt." Andere reacties brengen het geweld in verband met het vaccinatieprogramma tegen COVID-19, waarbij sommigen oproepen tot verzet tegen vaccinatie.

Sommige reacties wijzen erop dat de video oud is en in Argentinië is opgenomen.

Versies van dezelfde video met een onjuiste omschrijving zijn al eerder verspreid. AFP heeft deze in het Spaans en Servisch ontkracht.
 

Screenshot van de Facebookpost, vastgelegd op 2 maart 2021

Visuele aanwijzingen laten zien dat de video is opgenomen in Buenos Aires

We ontdekten dat de video eigenlijk een schermutseling laat zien tussen de politie en demonstranten in 2017 in Argentinië, ruim twee jaar vóór de coronapandemie

Hoewel de woorden op de schilden van de politieagenten in het Spaans zijn - waaronder “policia” - en we in de video geschreeuw horen in het Spaans, kunnen we aantonen dat dit niet in Spanje is gefilmd.

Screenshot van de video in het Facebookbericht, vastgelegd op 1 maart 2021

Als we op Google zoeken naar de leesbare tekst op de schilden "policia de la" en het Spaanse woord voor rel (disturbio), vinden we een afbeelding van een artikel uit de Spaanse krant El País over een soortgelijke scène in Buenos Aires, de hoofdstad van Argentinië. De politieagenten op de foto dragen dezelfde schilden en hebben het opschrift "policía de la ciudad". Een zoektocht naar die woorden leidt naar de website van de politie van Buenos Aires.

Schreenshot van de Google-resultaten met de zoekopdracht ‘"policia de la” disturbio’, vastgelegd op 1 maart 2021

Als we googelen naar "policia antidisturbio españa" (oproerpolitie Spanje), vinden we afbeeldingen van een andere uitrusting in Barcelona en Madrid in artikelen van de Spaanse krant El Confidencial. De vorm en de tekst op de schilden is bijvoorbeeld anders, zoals te zien is in de onderstaande vergelijking.

Screenshot van het artikel van El Confidencial van de oproerpolitie in Madrid (links) en screenshot van het artikel van El Pais van de oproerpolitie in Buenos Aires (rechts), vastgelegd op 1 maart 2021

Door de pleinen van Buenos Aires te verkennen op Google Street View, kon AFP de exacte locatie terugvinden waar de video was opgenomen: deze vond plaats op Plaza del Congreso. We waren in staat om dezelfde vuilnisbak (1), lantaarnpaal (2) en het gebouw op de achtergrond (3) te identificeren, zoals de onderstaande vergelijking laat zien.

Screenshot van de video in de Facebookposts (links) en screenshot van Plaza del Congreso via Google Street View (rechts), vastgelegd op 1 maart 2021 (bewerkt door AFP)

Protest tegen de bezuinigingsmaatregelen en de hervorming van het pensioenstelsel in 2017

Een Spaanstalige Google-zoekopdracht naar de zin "gevechten tussen demonstranten en politie in Buenos Aires op Plaza del Congreso" (Peleas entre manifestantes y policía en Buenos Aires en la Plaza del Congreso) leidt naar een video, gepubliceerd op 19 december 2017, die dezelfde gebeurtenis vanuit andere hoeken vastlegde. AFP publiceerde ook een video van de gebeurtenissen die dag, zoals te zien is in de onderstaande video.

De video toont rellen voor het gebouw van het Argentijnse congres, terwijl afgevaardigden op 18 december 2017 de hervorming van het pensioenstelsel bespraken. "Demonstranten die boos waren op hervormingen vielen de politie maandag aan in de buurt van het congresgebouw van Argentinië in Buenos Aires, het tweede protest in een week tijd die gewelddadig werd”, meldde AFP die dag.

Op de website van Télam, het nationale persbureau van Argentinië, leidt een Spaanstalige zoekopdracht met de woorden "incidenten congres Buenos Aires politie" (incidentes congreso policía de la ciudad) naar een fotogalerij over dezelfde dag met enkele afbeeldingen die overeenkomen met momenten in de video.

Één van de afbeeldingen komt bijvoorbeeld overeen met de 49ste seconde van de video. Het toont een politieagent die op de grond ligt. Een collega helpt hem terwijl een demonstrant hem met een vlaggenstok slaat. Naast hem gooit een man in een korte rode broek en een grijs t-shirt een voorwerp.

Screenshot van de video in het Facebookbericht (links) en screenshot van de Télam-fotogalerij, gemaakt op 1 maart 2021

Rellen in Spanje, demonstraties in Nederland

Hoewel het duidelijk is dat deze specifieke video drie jaar geleden in Argentinië is opgenomen en niet in Spanje, zijn er protesten geweest in Barcelona sinds de rapper Pablo Hasel op 16 februari een gevangenisstraf kreeg van negen maanden.

In Nederland heeft de invoering van de coronamaatregelen geleid tot demonstraties. Sinds de invoering van de avondklok op 23 januari 2021, zijn er enkele gewelddadige botsingen geweest tussen relschoppers en de politie. Zoals we hebben gezien, roepen sommige reacties onder de Facebook-video op tot geweld, omdat ze hopen dat hetzelfde zal gebeuren met de Nederlandse oproerpolitie.

AFP ontkrachtte beweringen over ander beeldmateriaal dat naar verluidt massale protesten tegen coronamaatregelen in Spanje liet zien, zoals deze video met een onjuiste omschrijving van een demonstratie tegen Catalaans beleid. Ook ontkrachtte AFP deze video van demonstranten voor Catalaanse onafhankelijkheid. Eerder hebben we deze foto uit 2017 ontmaskerd die naar verluidt een protest tegen coronamaatregelen in Boekarest toonde. Deze drie voorbeelden zijn opgenomen vóór het begin van de coronapandemie en gebruiken oude beelden om grote demonstraties te presenteren als coronaprotesten.

Vertaling en aanpassing:
COVID-19