Normale mondkapjes veroorzaken geen gezondheidsproblemen door zuurstoftekort of een teveel aan koolstofdioxide

Copyright AFP 2017-2020. Alle rechten voorbehouden.

In Facebook-posts die sinds eind september duizenden keren gedeeld zijn, maakt een Duitse neuroloog een aantal beweringen over de zogenaamde gevaren van het dragen van een mondkapje. Ze beweert dat het opnieuw inademen van uitgeademde lucht leidt tot een gebrek aan zuurstof en neurologische schade. AFP Factcheck onderzocht de vier belangrijkste claims van Margareta Griesz-Brisson in de video. Volgens deskundigen en wetenschappers zijn ze onjuist.

Griesz-Brisson’s beweringen kwamen voor in verschillende Facebook-posts. De volledige, 20 minuten durende video verscheen op 28 september in deze post op Facebook en is sindsdien meer dan 400 keer gedeeld. Een artikel op ninefornews.nl met de beweringen van de neuroloog werd meer dan 12.800 keer gedeeld op Facebook, waaronder hier, hier en hier, en op andere sociale media, volgens analytische tool Crowdtangle. 

Screenshot van één van de Facebook-posts, gemaakt op 19 oktober
Griesz-Brisson’s beweringen verschenen in dit ninefornews.nl artikel, dat duizenden keren werd gedeeld op Facebook en andere sociale media. Screenshot gemaakt op 19 oktober 2020

De video werd ook veel gedeeld in Facebook-posts in andere talen, waaronder Duits, Italiaans, Engels en Frans

In de video waarschuwt Griesz-Brisson voor het dragen van mondkapjes. Ze beweert dat ze het virus doorlaten en dat het dragen ervan een gebrek aan zuurstof en een teveel aan kooldioxide in het lichaam veroorzaakt. Ook zegt ze dat de zenuwcellen in de hersenen daardoor na korte tijd onomkeerbaar kunnen afsterven. 

De verspreiding van de video op sociale media viel samen met de aankondiging door de Nederlandse regering van een dringend advies tot het dragen van mondkapjes in de publieke binnenruimte, op 30 september. 

AFP Factcheck nam de vier meest concrete beweringen in de video onder de loep. 

Wie is Griesz-Brisson?

In de video introduceert Griesz-Brisson zichzelf als neuroloog met een praktijk in Londen en één in Müllheim, Duitsland. Volgens de website van de Londense praktijk promoveerde Griesz-Brisson aan de Universiteit van Freiburg. In de database van de universiteit is inderdaad een proefschrift uit 1989 te vinden van Margareta Griesz.

Griesz-Brisson is gespecialiseerd in natuurlijke behandelmethoden. Dat is te zien op deze DVD, een opname van een congres in 2006 waar ze onder andere sprak over detox van zware metalen door middel van koriander. Ze wordt ook genoemd in verband met ontgiftende ionenvoetbadtherapie. In een video uit 2017 legt ze uit hoe ze in haar behandelingen zo weinig mogelijk gebruik maakt van onnatuurlijke elementen, bijvoorbeeld pleisters. 

Sinds het verschijnen van haar video op Facebook heeft ze vaker in het openbaar gesproken. Bijvoorbeeld in deze video waar ze belooft vrijstelling van mondkapjes voor te schrijven voor iedereen, ook als het niet om een eigen patiënt gaat. Ze sprak ook tijdens een demonstratie tegen coronabeleid in Konstanz, Duitsland, op 4 oktober 2020. 

AFP Factcheck vond, naast het proefschrift, geen werk van Margareta Griesz-Brisson met Google Scholar of PubMed. Ze rechtvaardigt het gebrek aan publicaties in de video op Bitchute door te zeggen dat ze niet van schrijven en praten houdt.

1. Mondkapjes veroorzaken het opnieuw inademen van de eigen lucht, wat leidt tot zuurstofgebrek en een teveel aan koolstofdioxide in het lichaam - Onjuist

AFP Factcheck bekeek de hele video van Griesz-Brisson. Ze baseert een groot deel van haar argument op de bewering dat mondkapjes gevaarlijk zijn voor de gezondheid, omdat “uitgeademde lucht opnieuw inademen onvermijdelijk [leidt] tot een gebrek aan zuurstof en een stortvloed aan koolstofdioxide.” 

Experts wijzen de bewering van de hand. Philipp Lepper, lid van de Duitse Vereniging voor Pneumologie en Ademhalingsgeneeskunde (DPG) en arts in het Saarland Universitair Ziekenhuis, legt op 6 oktober in een e-mail uit dat “het opnieuw inademen van de uitgeademde lucht die zich tussen een masker en het gezicht verzamelt geen invloed [heeft] op het zuurstof- en koolstofdioxidegehalte dat in het lichaam wordt gemeten.” Hij gaat verder: “de hoeveelheid lucht achter het masker is erg klein en het masker wordt elke keer als je inademt gemengd met frisse lucht.” 

Dit is mogelijk doordat de lucht door het masker kan stromen, legt Lepper uit. “Een zuurstofmolecuul heeft een grootte van ongeveer 260 picometer. De poriegrootte van medische mondkapjes is ongeveer 100.000 tot een miljoen keer groter dan een zuurstofmolecuul,” zegt hij. Een mondkapje houdt zuurstof en koolstofdioxide dus niet tegen. 

AFP Factcheck ontkrachtte al eerder beweringen dat mondkapjes kunnen leiden tot een overvloed aan koolstofdioxide, zoals hier en hier, of zuurstoftekort in het lichaam, zoals hier en hier

Kan weerstand bij ademen door een mondkapje schadelijk zijn voor de gezondheid? 

Desondanks voelt het ademen soms zwaarder achter een mondkapje. Dominic Dellweg, hoofdarts pulmonologie en intensive care geneeskunde aan het Kloster Grafschaft specialistisch ziekenhuis en tevens lid van DGP, vertelde AFP Factcheck op 6 oktober via e-mail: "het masker geeft extra weerstand aan onze ademhaling. Onze ademhalingsspieren moeten harder werken om de lucht door het mondkapje te ademen. Dit kan oncomfortabel zijn of leiden tot kortademigheid.” 

Hij voegt echter toe: “dit betekent niet dat er onvoldoende zuurstof in het lichaam komt … Deze verhoogde inspanning wordt aan de hersenen gemeld als kortademigheid via receptoren in de ademhalingsspieren, hoewel de waarden voor zuurstof en koolstofdioxide normaal zijn.”

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) schrijft op een “Mythbusters” pagina:  “Het langdurig dragen van medische mondkapjes kan oncomfortabel zijn. Het leidt echter niet tot koolstofvergiftiging of zuurstoftekort.” 

2. Zuurstoftekort door mondkapjes kan ertoe leiden dat hersencellen binnen drie minuten afsterven - Onjuist

In haar video beweert Griesz-Brisson, vlak nadat ze praat over de zogenaamde consequenties van het opnieuw inademen van de eigen uitadem, ook: “we weten dat het menselijk brein zeer gevoelig is voor zuurstofgebrek. Er zijn bijvoorbeeld zenuwcellen in de hippocampus, die niet meer dan drie minuten zonder zuurstof kunnen overleven.”

Peter Berlit, secretaris-generaal van de Duitse Vereniging voor Neurologie, vertelde AFP Factcheck op 7 oktober in een e-mail dat er inderdaad zenuwcellen zijn die niet meer dan drie minuten zonder zuurstof kunnen overleven en zouden afsterven. Maar, zoals hierboven uitgelegd wordt het zuurstoftekort dat hiervoor nodig is niet veroorzaakt door mondkapjes. 

3. Chronisch zuurstoftekort tijdens het dragen van een mondkapje leidt tot verschillende symptomen, gevolgd door gewenning aan de symptomen - Onjuist

Griesz-Brisson legt vervolgens uit dat hoofdpijn, sufheid, duizeligheid, moeite met concentreren en vertraagde reactietijd acute waarschuwingssymptomen zijn van zuurstofgebrek. “Met chronisch zuurstoftekort verdwijnen deze symptomen echter. Je raakt eraan gewend. Maar je prestatie blijft aangetast en het gebrek aan zuurstof in de hersenen blijft groeien,” zegt ze. Later zegt ze: “Ik draag geen mondkapje. Ik heb mijn hersenen nodig om te denken. Ik wil mijn patiënten tegemoet treden met een helder hoofd en een heldere geest - niet onder verdoving door koolstofdioxide.”

Zoals eerder uitgelegd in deze factcheck veroorzaken mondkapjes geen “chronisch zuurstoftekort”. Berlit voegt toe dat deze symptomen “niet veroorzaakt worden door het dragen van huis, tuin en keuken mondkapjes van stof, of chirurgische mondkapjes”. Hij voegt toe: “deze symptomen kunnen zich voordoen bij het langdurig inademen van koolstofdioxide, bijvoorbeeld uit een luchtdichte plastic zak.”

4. Mondkapjes laten virussen door vanwege de te grote ‘poriën’ - Onjuist

Griesz-Brisson zegt dat “een regulier mondkapje op geen enkele manier beschermt tegen een virus” omdat de “poriën” van een mondkapje veel groter zijn dan een virus. 

AFP Factcheck ontkrachtte hier een soortgelijke bewering. Hoewel het klopt dat het SARS-CoV-2 virus door gaatjes in het mondkapje past, biedt deze alsnog wat bescherming. Longarts Dellweg vertelde AFP: “Het puur vergelijken van de grootte is niet genoeg … een virusdeeltje beweegt zich niet op een rechte, maar golvende lijn.” Hij voegt toe: “Je kunt je voorstellen dat iemand door de deur past als hij rechtdoor loopt. Maar als iemand zigzaggend rent is de kans groter dat hij niet door de deur komt.” 

Virussen worden overgedragen via druppeltjes. “Commercieel beschikbare mondkapjes filteren” zulke deeltjes tot op zekere hoogte, zegt Lepper. In mei 2020 publiceerde de longarts onderzoek waaruit bleek dat mondkapjes vooral anderen beschermen tegen de mogelijk besmette uitgeademde lucht. Hoe goed een mondkapje filtert is afhankelijk van het materiaal, aldus zijn onderzoek (tabel 2). 

Volgens de WHO zijn mondkapjes een “belangrijke maatregel voor het onderdrukken van besmettingen en het redden van levens”. Mensen die mondkapjes dragen worden beschermd door en de mondkapjes voorkomen besmettingen indien gedragen door mensen die het virus hebben, aldus de organisatie. Het Rijksinstituut voor Volkgezondheid en Milieu (RIVM) is voorzichtiger en schrijft dat “de literatuur niet eenduidig [is] over het effect van het dragen van niet-medische mondkapjes in openbare ruimten.”

AFP Factcheck nam op 14 oktober per e-mail contact op met Griesz-Brisson met een aantal vragen. In haar bericht ging ze niet in op deze vragen, maar vroeg ze om respect voor haar werk en ervaring en bekritiseerde ze de mondkapjesplicht.

Vertaling en aanpassing:
CORONAVIRUS