Nieuwsmedia gebruikten niet foto van Portugees slachtoffer coronavirus voor onterecht melden drie sterfgevallen

Copyright AFP 2017-2020. Alle rechten voorbehouden.

Facebook-posts die honderden keren werden gedeeld beweren dat een foto van dezelfde jongen werd gebruikt in meerdere nieuwsartikelen om verschillende coronadoden te melden. Dit is onwaar. Nieuwsmedia hebben Vitor Godinho niet verward met andere jonge slachtoffers van het coronavirus, maar gebruikers van sociale media wel.

“Knap 3 x sterven… 3x aan Co de rona… én in 3 verschillende landen! [sic]” staat in de Facebook-posts, hier en hier gepubliceerd op 24 augustus. In de posts staan drie screenshots naast elkaar, ogenschijnlijk van drie nieuwsartikelen die elk dezelfde portretfoto van een kind gebruiken. De woorden “Portugese jongen, 14”, “schooljongen, 13” en “België coronavirus: 12-jarig meisje sterft aan coronavirus” zijn rood omcirkeld.De posts wekken de indruk dat nieuwsmedia de foto misbruikten om drie verschillende doden te melden, een beschuldiging die expliciet wordt gemaakt in dit niburu.co artikel gepubliceerd in april 2020. In de comments onder de Facebook-posts zegt één gebruiker “dat is msm [mainstream media] met het patent op fake news”. “Ja de corona doden moeten opgevoerd worden,” zegt een ander. 

AFP Factcheck maakte het gezicht van het kind in alle screenshots in deze post onherkenbaar. 

Screenshot van één van de Facebook-posts, gemaakt op 26 augustus 2020

AFP Factcheck vond echter geen bewijs dat gerenommeerde mediaorganisaties de foto misbruikten om drie doden te melden. De foto is een portret van de 14-jarige Vitor Godinho, die in maart overleed nadat hij besmet raakte met het nieuwe coronavirus. Het middelste screenshot is een sociale media post die stilstaat bij Covid-19 slachtoffer Ismail Mohamed Abdulwahab, maar per abuis de foto van Godinho gebruikt. Het rechter screenshot is een Google zoekresultaat dat linkt naar een artikel over de dood van een 12-jarig meisje in België en dat een foto van Godinho bevat, met in het bijschrift de juiste naam. 

Vitor Godinho

De linker afbeelding lijkt een screenshot van een artikel in de Britse krant Daily Mail. Het googlen van de kop “Portuguese boy, 14, is Europe’s youngest patient to die from coronavirus” [Portugese jongen, 14, is Europa’s jongste patiënt die sterft aan coronavirus] leidt naar dit stuk in de Daily Mail over de dood van de jonge zaalvoetballer, op 29 maart. In het artikel staat inderdaad onder andere de foto uit de Facebook-posts. Een ander artikel in de Daily Mail over de dood van Godinho bevat een screenshot van een Facebook-post met de portretfoto. Volgens de Daily Mail gaat het om een bericht door de vader van de overleden Godinho. 

Andere mediaorganisaties waaronder The Mirror en The Times publiceerden de foto ook en gaven aan dat het om Godinho gaat.

Screenshots van drie Britse kranten die de foto van Vitor Godinho gebruiken, gemaakt op 26 augustus 2020

Ismail Mohamed Abdulwahab

Het middelste screenshot in de misleidende Facebook-posts noemt de 13-jarige Brit Ismail Mohamed Abdulwahab. De eerste twee alinea’s in het screenshot blijken gekopieerd uit dit artikel in de Schotse krant Daily Record, met de kop “Schooljongen, 13, zonder gezondheidsproblemen wordt het jongste slachtoffer van het coronavirus in het VK”. In het artikel staat geen foto van Abdulwahab en ook geen foto van Godinho. 

Abdulwahab, die positief testte voor Covid-19 en geen onderliggende gezondheidsproblemen had, stierf op 30 maart. Veel nieuwsmedia schreven over zijn dood en begrafenis, waaronder AFP, BBC, The Guardian en Al Jazeera. Geen van deze berichtgeving bevatte een foto van Abdulwahab. 

De laatste paragraaf in het screenshot is een oproep om het bericht te delen en een gebedsketen voor Abdulwahab te starten. Dit, samen met de optie onder de foto om een comment achter te laten, laat zien dat het in feite om een post op sociale media gaat die onjuist de foto van Godinho gebruikt, niet een nieuwsartikel. 

AFP Factcheck kon de oorspronkelijke Facebook-post waarvan het screenshot werd gemaakt niet vinden, maar vond een soortgelijke post die ook het portret van Godinho gebruikte. Hetzelfde bericht, met de oproep tot een gebedsketen, is ook nog gedeeld met een andere onjuiste foto, zoals uitgelegd in deze factcheck door AFP

Belgisch meisje

Het rechter screenshot in de Facebook-posts verwijst naar een 12-jarig meisje dat overleed aan het coronavirus in België. De dood van het meisje uit Gent, die niet bij naam is genoemd, werd vermeld door veel media, ook in Nederland

De screenshot in de misleidende Facebook-posts lijkt sterk op een Google beeldzoekresultaat. Het zoeken naar de termen “Belgium coronavirus: 12-year-old girl dies of coronavirus” [België coronavirus: 12-jarig meisje sterft aan coronavirus] leidt terug naar hetzelfde resultaat, een Daily Express artikel, zoals te zien in onderstaand screenshot.

Screenshot van Google beeldzoekresultaat, gemaakt op 26 augustus 2020

Het artikel, gepubliceerd op 31 maart, meldt het overlijden van het Belgische meisje. Ook de “14-jarige jongen Vitor Godinho, uit Porto in Portugal” wordt genoemd en zijn portret is geplaatst, met als onderschrift “14-jarige jongen, Vitor Godinho is het jongste slachtoffer dat sterft aan Covid-19 in Portugal”. 

Soortgelijke posts op sociale media werden als onwaar bevonden door factcheckorganisaties waaronder Nieuwscheckers en Factcheck.org

Loes Witschge
CORONAVIRUS