Minstens de helft van deze beelden werd in Griekenland gefilmd. Ze stonden allemaal online voordat de vermeende rellen in Parijs plaatsvonden

Copyright AFP 2017-2020. Alle rechten voorbehouden.

Een video is honderden keren op Facebook gedeeld met de bewering dat het rellen laat zien die eind april in Parijs plaats zouden hebben gevonden. Deze bewering is onjuist. Dezelfde beelden werden al voor de vermeende rellen geüpload op YouTube. Ten minste de helft van de beelden toont gebeurtenissen in Griekenland ter gelegenheid van orthodox Pasen.

De video werd hier 27 april 2020 op Facebook gedeeld en is meer dan 19.000 keer bekeken. Het betreft een montage van zes verschillende opnamen, ogenschijnlijk gefilmd op verschillende locaties. De beelden tonen wat lijkt op benzinebommen die exploderen in stedelijke straten. De Facebook post is 859 keer gedeeld, bijvoorbeeld hier, hier en hier.

De tekst bij de video beweert dat de beelden afkomstig zijn uit Parijs, gefilmd op de nacht van 26 op 27 april. In de commentaren beweert de post ook dat “heftige rellen” tegen Franse president Emmanuel Macron en de Europese Unie diezelfde avond plaatsvonden in heel Frankrijk.

Screenshot van de Facebook post, gemaakt op 8 mei

De tekst vraagt ook of het coronavirus een instrument voor onderdrukking zou kunnen zijn van “NWO”. Deze afkorting zou kunnen verwijzen naar “Nieuwe Wereldorde”, een theorie over een geheime elite die zou streven naar een totalitaire wereldregering. Op sociale media doen beweringen de ronde dat overheden en grote bedrijven anti-corona maatregelen gebruiken als voorwendsel om bevolkingen te controleren. 

De bewering dat deze beelden in de nacht van 26 op 27 april in Parijs zijn opgenomen, is onjuist. Uit een AFP Factcheck is gebleken dat ten minste de helft van de beelden is opgenomen in de Griekse hoofdstad Athene, schijnbaar ter gelegenheid van orthodox Pasen. Alle beelden werden al vóór de vermeende rellen op YouTube geüpload.

Pasen is het grootste religieuze feest in Griekenland, waar ongeveer 90 procent van de bevolking orthodox is. Grieken steken traditioneel vuurwerk af voor de gelegenheid; iets waar tegenwoordig een vergunning voor nodig is. De afgelopen jaren hebben mensen het verbod geschonden met zelfgemaakte explosieven, waaronder benzinebommen. 

AFP Factcheck heeft de exacte locaties gevonden van drie van de opnamen die in de video zijn gebruikt, alledrie in en rondom Athene. We konden niet vaststellen waar de resterende opnamen zijn gemaakt, dus kunnen we niet met zekerheid zeggen dat ze allemaal in Griekenland zijn gefilmd. In een van de opnamen waarvan we de locatie niet konden identificeren is echter een persoon te horen die een Grieks scheldwoord gebruikt. 

Terpsithea, Glyfada

Een omgekeerde zoekopdracht op Yandex naar frames uit de video op Facebook, gemaakt met behulp van digitale verificatietool InVID-WeVerify, stelde ons in staat een video op YouTube te vinden met daarin dezelfde beelden. Deze werd daar op 20 april geüpload, zes dagen voordat de vermeende rellen in Parijs plaats zouden hebben gevonden volgens de Facebook post. 

Volgens de titel van de YouTube-video zouden de beelden zijn opgenomen in Athene. De bewering dat al het materiaal in Athene werd gefilmd, kon niet worden geverifieerd. De persoon die de video heeft geüpload reageerde niet op een vraag van AFP Factcheck over de oorsprong van de beelden. 

Door op YouTube te zoeken naar het Griekse woord voor “herrijzenis” (Ανάσταση), wat verwijst naar de opstanding van Jezus Christus die door christenen gevierd wordt met Pasen, vonden we een video met hierin de eerste minuut aan beeldmateriaal uit de montage. Deze was geüpload in 2019. 

Volgens de beschrijving bij deze langere versie zijn de beelden opgenomen in de wijk Terpsithea in Glyfada, een buitenwijk van Athene ten zuiden van het stadscentrum.

Het Zero Time winkelbord en het stratenpatroon in de video komen overeen met deze locatie in Terpsithea, zoals hieronder te zien in Google Street View.

Screenshot van de video op Facebook, gemaakt op 8 mei
Screenshot van Google Street View, gemaakt op 11 mei, met hetzelfde kruispunt in Terpsithea, Glyfada

Neos Kosmos, Athene

Het tweede deel van de op Facebook gedeelde montage (vanaf 1:00) verscheen ook bij berichtgeving door Griekse media (hier en hier) over paasvieringen in Neos Kosmos, een wijk in Athene, iets na middernacht op 19 april 2020. Griekse media meldden dat er die nacht twee arrestaties plaatsvonden in de wijk.

Journalisten van het AFP-bureau in Athene wisten de locatie van de beelden te identificeren. De video toont de loopbrug over Lagoumitzi Street, zoals hier te zien in Google Street View.

De omgeving is duidelijker te zien in een andere YouTube-video, gevonden door AFP Athene, die hetzelfde moment laat zien, gefilmd vanuit een andere hoek. De uploaddatum die op YouTube wordt weergegeven is 18 april 2020. Dat zou zijn voordat Griekse media meldden dat de gebeurtenissen plaatsvonden. De tijd wordt op YouTube echter weergegeven in Coordinated Universal Standard Time (UTC), wat eerder is dan de tijd in Griekenland. Het exacte tijdstip van uploaden, gecheckt met de YouTube data viewer van Amnesty International, was 18 april 21:51 UTC, of 19 april 00:51 lokale tijd in Athene.

De onderstaande afbeeldingen tonen de loopbrug en de aangrenzende gebouwen duidelijk vanuit hetzelfde perspectief.

Screenshot van de op Facebook gedeelde video, gemaakt op 8 mei
Screenshot van Google Street View, gemaakt op 11 mei, met dezelfde locatie in Neos Kosmos, Athene

 

De laatste opname in de Facebook-video toont ook de loopbrug in Neos Kosmos, herkenbaar aan de trap ernaartoe.

AFP Factcheck kon de locatie van de drie resterende opnamen in de video, die allemaal vergelijkbare beelden bevatten, niet verifiëren. In één shot (rond 3:00) kan een persoon worden gehoord die een populair Grieks scheldwoord gebruikt.

Loes Witschge
CORONAVIRUS