Oude filmposter is gemanipuleerd en voorzien van de titel "The Omicron Variant"

Copyright AFP 2017-2022. Alle rechten voorbehouden.

Berichten die sinds eind november duizenden keren over de hele wereld zijn gedeeld beweren dat een sciencefictionfilm genaamd "The Omicron Variant" in de jaren ‘60 is gefilmd en dat dit geen "toeval" is; het zou bewijs zijn dat de verschijning van de nieuwe coronavariant onderdeel is van een geheime agenda. Dit is onjuist: de poster is een digitale bewerking door een Ierse auteur en komiek, op basis van een film uit 1974.

"De dag dat de aarde in een begraafplaats werd veranderd!", luidt de slogan op een ogenschijnlijke poster van een film genaamd "The Omicron Variant". Naast verschillende publicaties in het Nederlands, die tientallen keren zijn gedeeld op sociale media, circuleerde de afbeelding ook in Portugees, Spaans, Engels, Duits en Frans.

"Dit is de filmposter van een Italiaanse sci-fi film uit 1963", luidt dit Facebookbericht van 1 december. De poster circuleerde ook op Twitter.

Op de afbeelding is een stel te zien dat omhoog kijkt naar een sterrenhemel. Op de horizon is een hand te zien die wordt doorboord door een insect. Linksonder staat dat de film de eerste prijs won op het Trieste Science Fiction Festival, en rechts staat de naam van de regisseur: Saul Bass.

De filmtitel verwijst naar de recent ontdekte variant (omikron) van SARS-CoV-2, die momenteel de voorpagina’s van nieuwssites haalt vanwege het vermogen om zich sneller te verspreiden dan andere varianten (hier en hier meer informatie). De omikronvariant van SARS-CoV-2, net als de andere "zorgelijke en "interessante" varianten geclassificeerd door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), is benoemd met een letter van het Griekse alfabet.

Screenshot van een van de misleidende berichten op social media, vastgelegd op 7 december 2021

Herkomst van de afbeelding

Met behulp van een omgekeerde zoekopdracht van de afbeelding kon AFP de originele foto terugvinden op een online marktplaats. Het gaat om een Spaanstalige poster van de film uit 1974 "Phase IV" ("Gebeurtenissen in de vierde fase", in het Spaans), geregisseerd door de Amerikaan Saul Bass.

Screenshot van de poster op de online marktplaats, vastgelegd op 1 december 2021

Hij was een van de pioniers van de grafische kunst in cinematografie in de Verenigde Staten. Hij creëerde posters en aftitelingsequenties voor films zoals Vertigo en Psycho van Alfred Hitchcock, West Side Story van Robert Wise en Jerome Robbins, en Cape Fear en Casino van Martin Scorsese.

Phase IV is zijn enige speelfilm als regisseur en won inderdaad de hoofdprijs op het Trieste Science Fiction Festival, in Italië in 1975.

Volgens de omschrijving op de site van het festival, gaat de film over het volgende: "Een mierenleger domineert, na tegen de mensheid te hebben gevochten, de aarde en begint een nieuwe fase voor de planeet."

In het filmscript, geschreven door Moge Simon, wordt niet gesproken over virussen, coronavirussen of varianten.

De bewerking

AFP vond de oorsprong van de bewerkte poster terug op het Twitteraccount van de Ierse komiek en auteur Becky Cheatle.

De afbeelding werd op 28 november samen met de tekst in het Engels gepubliceerd: "Ik heb de zin 'The Omicron Variant' gephotoshopt in een aantal sci-fi filmposters uit de jaren '70 #Omicron".

Screenshot van een Twitterbericht gemaakt op 1 december 2021

Cheatle bevestigde tegen AFP dat zij de maker is van de bewerking.

"Het was gewoon een grap, gebaseerd op het feit dat de omikronvariant klinkt als een sciencefictionfilm uit de jaren 70. Ik had niet verwacht dat iemand het serieus zou nemen", zei ze.

AFP kon geen film terugvinden met de naam "The Omicron Variant". Er bestaat wel een film genaamd "Omicron", een sciencefiction-comedy uit 1963 geregisseerd door de Italiaanse Ugo Greggoreti. Het gaat over een alien die het lichaam van een aardbewoner overneemt om de planeet te inspecteren voordat zijn soort het verovert. Deze film heeft ook niets met een virus te maken.

AFP Factcheck heeft andere gemanipuleerde afbeeldingen geverifieerd die verband houden met de coronapandemie, zoals deze valse aankondiging, zogenaamd afkomstig van het ministerie van Volksgezondheid, en deze afbeelding van een verpakking van het AstraZeneca-vaccin met een vermeende productiedatum in 2018.

Vertaling en aanpassing:
COVID-19