Acteurs werden in Duitsland betaald voor test Covid-19 centrum, niet om ziekenhuizen vol te laten lijken

Copyright AFP 2017-2020. Alle rechten voorbehouden.

Een post op Facebook die honderden keren werd gedeeld in vijf dagen, beweert dat een video bewijst dat acteurs werden betaald om te spelen dat ze ziek zijn en zo ziekenhuizen vol te laten lijken. Hoewel de vrouw in de video wel betaald kreeg om te doen alsof ze Covid-19 had, legde ze uit dat ze meedeed aan een simulatie voor een nog te openen ziekenhuis, niet een plan om de pandemie te vervalsen of te overdrijven.

“Ze betalen mensen om te figureren voor opnames op TV!! Net doen of de ziekenhuizen vol liggen. Dit is een recent voorbeeld uit Duitsland,” staat in een op 13 september 2020 gepubliceerde Facebook-post die meer dan 600 keer gedeeld is. De post bevat een 54 seconden durende video van een vrouw in een ziekenhuisbed, met een mondkapje op.

Screenshot van de Facebook-post, gemaakt op 17 september

Soortgelijke beweringen met daarbij dezelfde video verschenen ook in Facebook-posts in andere talen, waaronder Duits en Servisch, die duizenden keren werden gedeeld. 

De bewering is misleidend: de jonge vrouw uit de video legt op haar Instagram-account uit dat ze geld ontving om mee te doen aan een test van een nog te openen Covid-19 noodziekenhuis in Berlijn, Duitsland. 

Simulatie ziekenhuis

In de linkerbovenhoek in het filmpje staat de naam van Instagram-gebruiker “Officialmelisa”. Door de account op te zoeken vonden we de gedeelde video en konden we zien dat deze gepubliceerd zijn als Instagram-stories op 10 september 2020. De Instagram-gebruiker is de vrouw die praat in het filmpje. 

In de Instagram-posts zegt “Officialmelisa” dat de beelden een “testrun” in een “nieuw coronacentrum” laten zien en maakt ze duidelijk dat ze niet echt ziek is. 

In de video houdt ze een uitgeprinte brief voor de camera waarin haar rol in de training vermeld wordt. Aan het eind van de brief staat een bedankje voor de acterende patiënten namens “CBZJ”. Het logo van “Vivantes” is ook te zien op het dekbed waaronder de vrouw ligt.

Screenshots van de Instagram-stories, gemaakt op 17 september 2020

De website van het CBZJ, wat staat voor het “Corona Behandelingscentrum Jafféstraße” in Berlijn (Corona-Behandlungszentrum Jafféstraße in het Duits), bevestigt dat het gaat om een oefening in een ziekenhuis. Een op 11 september gepubliceerd persbericht legt uit: “onder observatie van vertegenwoordigers van de senaatsdienst voor volksgezondheid en de brandweer, richtte de oefening zich op het simuleren van alle belangrijke operationele processen”. 

Het CBZJ werd opgezet als reserveziekenhuis op verzoek van de senaat van Berlijn en wordt beheerd door zorggroep Vivantes. Een woordvoerder voor Vivantes vertelde AFP Factcheck op 15 september dat het ziekenhuis leeg was, maar beschikte over 500 bedden voor het geval ziekenhuizen in Berlijn vol raken. Op het moment van filmen was de kliniek leeg, omdat er nog geen patiënten waren en het grootste deel van het zorgpersoneel elders aan het werk was, legde woordvoerder Kristina Tschenett AFP per telefoon uit. 

“Voor het noodgeval dat de andere ziekenhuizen overvol raken, moest het personeel oefenen met werken in de reservekliniek,” zei ze. Hiervoor werd een deel van de kliniek met 70 bedden getest in de simulatie. 

Video ‘geïnstrumentaliseerd’ om te misleiden

“Officialmelisa” reageerde 14 september op de uit context geplaatste video in nog een post op Instagram. De 21-jarige vrouw legde deze keer uit dat zij en haar vriendinnen meededen aan de training na een email te hebben ontvangen van haar universiteit waarin stond dat studenten konden deelnemen aan de oefening als amateur acteurs. Ze filmde de video zelf.

Screenshot van Instagram, gemaakt op 16 september 2020

AFP Factcheck benaderde haar via Instagram en werd doorverwezen naar de video-verklaring. Hier reageert ze op de beweringen die rondgaan op sociale media. Ze zegt: “Ik verwachtte niet dat mijn video op zo’n grote schaal gedeeld zou worden.” Ze zegt dat haar video ingekort werd en dat een gemonteerde versie gedeeld werd. “Hij werd geïnstrumentaliseerd om het wereldbeeld en de belangen van een specifieke doelgroep te verspreiden,” zegt ze. “Mijn video werd compleet misbruikt door deze groep. Dit is totaal misleidend.” Door het gebruik van haar video buiten de eigen context werd haar Instagram-account tijdelijk geblokkeerd, zei ze. 

Foto’s simulatie

De Vivantes woordvoerder zegt dat 70 figuranten, zoals de jonge vrouw in de video, deelnamen aan de twee uur durende oefening. De “acteurs” werden betaald met “een vast bedrag van 50 euro en eten,” aldus Tschenett. Dit werd bekostigd door het federaal bureau voor civiele bescherming en hulp bij rampen. 

“We hebben twee cameramannen en een fotograaf ingeschakeld voor interne documentatie,” zei Tschenett. De foto’s zijn voor iedereen te vinden op Instagram, Linkedin en Facebook. Daar staat duidelijk aangegeven dat het gaat om een “oefening”, “simulatie” en “test”. Een video van de oefening zal in de toekomst nog gepubliceerd worden op de homepage van het CBZJ.

Vertaling en aanpassing:
Loes Witschge
CORONAVIRUS