Verspreiding van de 'lone star'-teek in Noord-Amerika zwengelt complottheorieën aan over een 'klimaatagenda'
- Gepubliceerd op 25 juni 2026 om 17:01
- Leestijd: 6 min
- Door: Manon JACOB, AFP USA
- Vertaling en aanpassing: Liesa PAUWELS, AFP Netherlands
Experts voorspellen voor 2026 een druk tekenseizoen in Noord-Amerika, onder meer door de verspreiding van de 'lone star'-teek. Er is echter geen bewijs voor de beweringen dat deze "genetisch gemanipuleerd" zijn en opzettelijk worden vrijgelaten door aan Bill Gates gelieerde biotechbedrijven om mensen tot een vegetarische levensstijl te dwingen. Volgens deskundigen zijn veranderingen in ecosystemen en de groei van de populaties van zoogdieren, waarvan teken zich voeden, hiervoor verantwoordelijk.
"De door Bill Gates geëngineerde teken verspreiden zich over Amerika… waardoor mensen allergisch worden voor rood vlees" staat in een post op X die op 16 mei werd gepubliceerd. "Zo laten ze vlees eindigen tegen 2030, niemand kan straks meer vlees consumeren" gaat het bericht, dat meer dan 200 keer werd gedeeld, verder.
Soortgelijke beweringen in het Engels circuleerden tijdens het hoogtepunt van het tekenseizoen in de VS, dat loopt van april tot oktober, en vonden hun weg naar Nederlandstalige socialemediagebruikers. De berichten veroorzaakten bezorgdheid op verschillende platforms en in meerdere talen, zoals het Spaans , Frans en Slowaaks.
De berichten verwijzen naar het alfa-galsyndroom (AGS), een potentieel dodelijke allergie voor producten van zoogdieren. Patiënten kunnen na een tekenbeet een immuunreactie ontwikkelen op alfa-gal, een molecuul dat voorkomt in het speeksel van sommige teken. Omdat alfa-gal bij de meeste zoogdieren voorkomt (maar niet bij mensen), zorgt het eten van producten zoals rood vlees ervoor dat het immuunsysteem antilichamen tegen dit molecuul aanmaakt.
In Noord-Amerika wordt de aandoening vooral in verband gebracht met beten van de 'lone star'-teek of de Amblyomma americanum, de wetenschappelijke benaming van de teek. De naam verwijst naar de herkenbare witte stip op de rug van volwassen vrouwtjes.
De 'lone star'-teek verspreidt zich al enkele jaren in Noord-Amerika. Tussen 2010 en 2022 werden in de Verenigde Staten meer dan 110.000 vermoedelijke gevallen van alfa-galsyndroom gemeld. Door het ontbreken van een meldingsplicht blijft het werkelijke aantal getroffen personen onbekend, maar het Amerikaanse Center for Disease Control and Prevention (CDC) schat dat het aantal wel tot 450.000 zou kunnen oplopen.
In mei 2026 bevestigden de Canadese autoriteiten voor het eerst de aanwezigheid ervan in Quebec.
In de Verenigde Staten meldde de CDC eind april het hoogste aantal gevallen van tekenbeten op spoedeisende hulp in tien jaar tijd.
De Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) omschrijft de 'lone-star'-teek als "zeer agressief" en moeilijk te doden. Ze gedragen zich anders dan andere soorten en leggen lange afstanden af om een gastheer te vinden – bij voorkeur een groot zoogdier.
De 'lone star'-teek is niet een van de tekensoorten die in Europa voorkomen, vertelde Ángeles Sonia Olmeda García, hoogleraar diergezondheid aan de Complutense Universiteit van Madrid, op 15 juni 2026 aan AFP.
Hoewel AGS voornamelijk in de VS wordt gevonden, zijn er ook enkele zeldzame gevallen gedocumenteerd in Nederland, waarschijnlijk gerelateerd aan beten van de schapenteek (Ixodes ricinus). Volgens het Nederlandse Ministerie van Volksgezondheid worden er momenteel geen gegevens over het alfa-galsyndroom in Nederland bijgehouden.
"Geen bewijs dat biotechnologie de alfa-galallergie heeft veroorzaakt"
"In de Verenigde Staten zijn beten van de 'lone star'-teek de meest voorkomende oorzaak van AGS", vertelde Onyinye Iweala, universitair hoofddocent geneeskunde aan de Universiteit van North Carolina in Chapel Hill, op 30 mei aan AFP.
Maar Iweala benadrukte dat mensen met AGS "zoveel gevogelte, vis en andere zeevruchten (schelpdieren, enz.) kunnen eten als ze willen. Bovendien kunnen veel mensen met alfa-gal ook zuivelproducten eten. Het hebben van alfa-gal dwingt iemand dus helemaal niet om een veganistisch dieet te volgen."
Er bestaat momenteel geen geneesmiddel voor AGS, maar een groot deel van de patiënten kan na verloop van tijd, door nieuwe beten te vermijden, geleidelijk aan weer vlees van zoogdieren in hun dieet opnemen.
Holly Gaff, hoogleraar biologische wetenschappen en specialist in de 'lone star'-teek aan de Old Dominion University, vertelde AFP dat er "absoluut geen bewijs is dat er sprake is van bio-engineering die deze alfa-galallergie heeft veroorzaakt".
"Deze allergie kent een lange geschiedenis, als we terugkijken in de tijd", zei ze op 2 juni 2026, hoewel het even duurde voordat de allergie werd herkend vanwege haar unieke karakter.
Een van de berichten in het Nederlands bevatte ook een video van een slang vol teken, samen met beweringen over "genetisch gemodificeerde teken". De originele video, gepubliceerd op 29 december 2025, vermeldt echter nergens dat de teken genetisch gemodificeerd zouden zijn om een vleesallergie te veroorzaken, zo ontdekte AFP.
Veranderingen in ecosystemen en gastheren
De Amblyomma americanum zou in de jaren 1750 zijn verschenen en zich vervolgens over het oosten van de Verenigde Staten hebben verspreid. Later nam de verspreiding ervan af naarmate de bossen afnamen en bepaalde zoogdierpopulaties slonken.
Volgens experts die door AFP werden geïnterviewd, is de populatiedichtheid en het verspreidingsgebied van deze tekensoort in het noordoosten van de Verenigde Staten de laatste tijd toegenomen.
De belangrijkste factor in de heropleving van de teek is volgens Gaff van Old Dominion de overbevolking van het witstaarthert.
"Dat is een waar buffet voor de 'lone star'-teek in alle levensstadia, en met de explosieve toename van het aantal herten in de afgelopen decennia is ook het aantal teken explosief gestegen", zei ze.
"Daarnaast wonen nu meer mensen in de buitenwijken en de omliggende gebieden," zei ze.
"Klimaatverandering zorgt er ook voor dat de populaties van de 'lone star'-teek zich tot op zekere hoogte naar het noorden kunnen verplaatsen," aldus de expert, "maar de explosieve groei houdt meer verband met veranderingen in het leefgebied en de hertenpopulaties."
Megan Linske , ecologe en assistent-onderzoekster bij het Connecticut Agricultural Experiment Station, vertelde AFP op 2 juni: "De meeste van deze soorten hebben een meerjarige levenscyclus, dus hun vermogen om de winter te overleven is cruciaal."
Wat Europa betreft, is het "avontuurlijk" om te stellen dat er een toename is van alle tekensoorten, hoewel de verspreiding van teken verandert en "sommige soorten meer hinder veroorzaken voor menselijke activiteiten", aldus Olmeda García van de Complutense Universiteit van Madrid op 15 juni 2026.
Olmeda García wees op klimaatverandering, landgebruik, diermigratie en de toename van het aantal soorten in de buurt van stedelijke gebieden of menselijke activiteiten als enkele van de oorzaken die verantwoordelijk zijn voor de stijging.
Volgens de tekenradar, een platform van de Nederlandse overheid om tekenbeten in kaart te brengen, werden er dit jaar in Nederland aan het begin van het seizoen meer teken waargenomen dan in voorgaande jaren. Dit wordt toegeschreven aan de gunstige warme weersomstandigheden in combinatie met wat regen.
Een recent advies van de Nederlandse Gezondheidsraad stelt ook dat klimaatverandering "gunstig is voor teken": "Daardoor neemt het risico op dergelijke infectieziekten toe."
Genetisch gemodificeerde teken om plagen tegen te gaan
Een zoekopdracht op de website van de Gates Foundation laat zien dat Oxitec, het biotechbedrijf waarnaar in de berichten wordt verwezen, in 2021 en opnieuw in 2023 financiering heeft ontvangen voor een project over teken. Oxitec, dat onlangs zijn naam heeft veranderd in Flyttr, doet onderzoek naar "op insecten gebaseerde oplossingen", zoals genetisch gemodificeerde insecten, om de verspreiding van plagen en ziekten tegen te gaan.
Met financiering van de Gates Foundation ontwikkelde het een genetisch gemodificeerde versie van de Aziatische blauwe teek (Rhipicephalus microplus). Aziatische blauwe teken komen over het algemeen voor in subtropische gebieden in Azië, Amerika en Afrika en voeden zich met vee. Ze staan erom bekend schadelijke ziekten en parasieten op runderen over te dragen, zoals babesiose, een malaria-achtige parasitaire ziekte. Er zijn ook enkele gedocumenteerde gevallen bekend waarbij beten van Aziatische blauwe teken het alfa-galsyndroom bij mensen hebben veroorzaakt.
Volgens het bedrijf bezitten Oxitec-teken een gen dat voorkomt dat hun nakomelingen overleven en zich voortplanten. Wanneer de gemodificeerde mannetjesteken paren met besmette vrouwtjes, neemt de populatie die de ziekte verspreidt dus af.
Het bedrijf is vooral bekend om zijn werk met muggen en werd eerder al het doelwit van verschillende complottheorieën die door AFP zijn ontkracht, zoals hier, hier en hier.
De Gates Foundation verklaarde op 2 juni 2026 dat de beweringen die online de ronde deden onjuist waren. "De stichting is niet betrokken bij enig werk met betrekking tot het alfa-galsyndroom", aldus een woordvoerder.
Bill Gates heeft zich eerder al uitgesproken voor plantaardige vleesvervangers, waarbij hij wees op de methaanuitstoot van runderen als een belangrijke oorzaak van klimaatverandering. Hij steunt ook diverse initiatieven die plantaardige alternatieven ontwikkelen of gericht zijn op de ontwikkeling van kweekvlees.
Lees meer AFP-artikelen over desinformatie op het gebied van gezondheid en klimaat.
Copyright © AFP 2017-2026. Voor commercieel gebruik van deze inhoud is een abonnement vereist. Klik hier voor meer informatie.
Heeft u content gezien die u door AFP wilt laten verifiëren?
Neem contact met ons op
