In de Russische regio Kamtsjatka viel veel sneeuw, maar deze beelden zijn gemaakt met AI
- Gepubliceerd op 22 januari 2026 om 17:26
- Leestijd: 8 min
- Door: Paula CABESCU, AFP Roemenië
- Vertaling en aanpassing: Liesa PAUWELS, AFP Netherlands
Het Russische schiereiland Kamtsjatka werd in januari 2026 getroffen door ongewoon zware sneeuwval, waardoor auto's onder het sneeuwdek bedolven raakten en de sneeuw tot aan de tweede verdieping van gebouwen reikte. Dramatische foto's en video's overspoelden al snel de sociale media die zogezegd het extreme weerfenomeen zouden tonen. Maar uit onderzoek van AFP bleek dat veel van deze virale beelden met behulp van kunstmatige intelligentie werden gegenereerd en de sneeuwval sterk werd overdreven.
Zware sneeuwval is niet ongewoon in Kamtsjatka in het verre oosten van Rusland, maar door uitzonderlijk hevige winterstormen midden januari kwam het belangrijkste stadscentrum van de regio gedeeltelijk tot stilstand, werden scholen gesloten en gingen bedrijven over op thuiswerken. Volgens de autoriteiten kwamen twee mensen om het leven door sneeuw die van daken viel, waarna de noodtoestand werd afgekondigd (hier gearchiveerd).
Beelden van de sneeuw gingen snel de wereld rond, met authentieke foto's en video's uit het gebied waarop te zien was hoe grote sneeuwophopingen ingangen blokkeerden en bewoners zich een weg baanden door de straten terwijl auto's onder dikke lagen sneeuw bedolven waren.
Maar sommige video's en foto's op sociale media gingen veel verder. Zo deelden gebruikers beelden van sneeuwmuren zo hoog als hele flatgebouwen en video's van torenhoge sneeuwbanken en enorme sneeuwduinen die zogezegd de werkelijke omvang van de sneeuwval in Kamtsjatka weergaven.
De spectaculaire beelden en video's werden ook duizenden keren gedeeld in andere talen zoals in het Engels, Frans, Roemeens en Grieks.
Sommige beelden werden vergezeld van het bijschrift "dit is geen AI". Andere werden aangehaald door gebruikers als 'bewijs' dat klimaatverandering niet bestaat of overdreven wordt.
Maar uit een analyse van AFP bleek dat de virale foto's en video's die hieronder te zien zijn, waren gegenereerd door kunstmatige intelligentie.
AI-foto's
Veel van de berichten tonen een verzameling van dezelfde vier of vijf afbeeldingen van woongebouwen die bijna bedolven zijn onder enorme hopen sneeuw. Ze tonen flatgebouwen omgeven door gladde, gebeeldhouwde sneeuw die golven vormt, die in sommige gevallen even hoog is als de flatgebouwen met meerdere verdiepingen. Op een andere afbeelding zien we sneeuw die zich op kunstige wijze heeft verzameld op balkons van flats.
"Hele wijken worden begraven onder enorme bergen sneeuw, die op sommige plaatsen de hoogte van de vierde en zelfs vijfde verdieping bereiken", luidt een van die berichten in het Nederlands. De afbeeldingen werden gedeeld als foto's in berichten of via Facebook Reels in een videocompilatie.
Om de afbeeldingen te verifiëren, heeft AFP omgekeerde beeldzoekopdrachten uitgevoerd en de afbeeldingen geanalyseerd met behulp van op kunstmatige intelligentie gebaseerde detectietools.
Met behulp van de InVID-WeVerify-tool, ontwikkeld in samenwerking met AFP, hebben we vastgesteld dat de beelden allemaal zijn gemarkeerd als waarschijnlijk door AI gegenereerd. De waarschijnlijkheidsscores lagen daarbij tussen 69 en 99 procent, zoals hieronder te zien is.
Verdere analyse met behulp van het AI-detectiesysteem van Hive Moderation wees uit dat er een kans van 99 procent bestaat dat alle vijf de afbeeldingen AI-gegenereerd of deepfake-materiaal bevatten.
Visuele inconsistenties wijzen er ook op dat de beelden niet authentiek zijn. De sneeuw ziet er ongewoon glad en symmetrisch uit of vormt abrupte verticale wanden die niet overeenkomen met hoe sneeuw zich in werkelijkheid ophoopt. De ramen en balkons vertonen ook inconsistenties en vervormingen die typisch zijn voor door AI gegenereerde beelden.
De oorsprong van de video's
Omgekeerde zoekopdrachten met de beelden en een zoekopdracht met behulp van de Google Fact Check Explorer-tool tonen aan dat de beelden op 17 januari 2026 voor het eerst online verschenen.
De vroegste posts die AFP kon vinden, waren in het Russisch op Threads en leidden naar een account met de naam '@ibotoved' (hier en hier). In de commentaarsectie verwees de gebruiker naar zijn creatie met behulp van kunstmatige intelligentie en noemde hij in een van de reacties de Grok AI-tool. AFP nam op 20 januari contact op met de gebruiker, maar had op het moment van publicatie nog geen antwoord ontvangen.
@ibotoved publiceerde echter op 20 januari een nieuw bericht op Threads waarin hij zei dat deze beelden van Kamtsjatka verzonnen waren. De gebruiker beschreef de virale afbeeldingen als een "grap" en zei dat "miljoenen mensen in de onwerkelijke beelden geloofden".
Het bericht ging vergezeld van een videomontage waarin gewone winterscènes werden afgezet tegen de overdreven beelden. "Geloof niet alles wat je ziet", luidt een van de bijschriften.
Onrealistische sneeuwbergen in virale video's
Verschillende veel gedeelde video's tonen woongebouwen die bedolven lijken te zijn onder enorme muren van sneeuw.
"En als je denkt alles gezien te hebben: sneeuwrecord in Kamchatka", luidt een bijschrift van een post waarin een dergelijke video wordt gedeeld. Ook hier is een aanwijzing dat de video niet echt is: de lantaarnpaal aan de rechterkant staat niet goed uitgelijnd. Dezelfde video toont ook clips van steile sneeuwformaties langs de zijkant van een flatgebouw, die minstens tien verdiepingen hoog lijkt te zijn. In een van de clips is ook te zien hoe mensen vanaf een grote sneeuwberg aan een flat naar beneden glijden.
Door middel van een omgekeerde beeldzoekopdracht kon AFP de vroegste versie van de eerste clip traceren op 16 januari, op de Instagram- en YouTube-accounts van een contentmaker met de naam 'Cupcake Videos' (link hier en hier gearchiveerd).
De clip, getiteld 'Snowfall', is op YouTube gelabeld als "gewijzigde of synthetische inhoud" en in de kanaalbeschrijving staat ook expliciet vermeld: "AI-video's".
Dezelfde contentmaker zit ook achter de tweede korte video, die een muur van sneeuw lijkt te tonen die een woongebouw bedekt, met een mannenstem die in het Engels zegt: "Het is moeilijk te geloven dat het tot de negende verdieping reikt." De clip, getiteld 'Snowy Day', werd op 16 januari op hetzelfde YouTube-account gepubliceerd. Ook deze video werd vergezeld van het label "gewijzigde of synthetische inhoud".
toegevoegd door AFP
AFP heeft de clips ook geanalyseerd met behulp van AI-detectietools.
Volgens Hive Moderation is de kans 99 procent dat de video's zijn gegenereerd door kunstmatige intelligentie.
Een omgekeerde beeldzoekopdracht met de clip van de mensen die naar beneden skiën leidde AFP naar een video die op 16 januari op Instagram was geplaatst door een Russischtalig account '@neuraljoke', dat veel door AI gegenereerde content lijkt te delen. De Instagrampost lijkt in een humoristische context te zijn geplaatst, met een beschrijving die luidt: "Maar skiën is oké :))". De post werd meer dan 5,5 miljoen keer bekeken.
De gebruiker heeft in de beschrijving ook het account '@syntx_ai' getagd. Syntx profileert zich als expert in door AI gegenereerde video's en afbeeldingen en promoot het gebruik van kunstmatige intelligentie voor het creëren van content.
Het account '@neuraljoke' publiceerde op 16 januari nog een video op zowel Instagram als Telegram, waarop een enorme sneeuwberg tussen woongebouwen prijkt, met daarop verschillende mensen op ski's en één persoon die de helling af skiet. De video werd meer dan 1,4 miljoen keer bekeken op Instagram en kreeg meer dan 30.000 likes.
"Tja, wat kun je anders doen met zo'n enorme sneeuwberg?", luidt het bijschrift in het Russisch, naast een tag die opnieuw verwijst naar Syntx.
Updates van lokale autoriteiten
AFP bekeek ook officiële berichten die tijdens de sneeuwstorm door de regering van Kamtsjatka Krai en gouverneur Vladimir Solodov op hun Telegram-kanalen werden gepubliceerd (hier en hier). In de berichten wordt melding gemaakt van hevige sneeuwval en geblokkeerde wegen, maar de sneeuwhoogtes komen overeen met wat betrouwbare mediakanalen berichtten en niet met de veel grotere sneeuwophopingen die op de virale beelden te zien zijn.
Lokale media in Kamtsjatka riepen ook op tot voorzichtigheid met betrekking tot online content die de omvang van de sneeuwval overdreef, waarbij ze opmerkten dat door de wind aangevoerde sneeuw zich weliswaar tot aanzienlijke hoogtes kan ophopen en "de sneeuw tot aan de tweede verdieping kan reiken", maar dat AI-beelden sneeuwophopingen lieten zien "tot aan de vierde of zelfs negende verdieping".
Lees hier andere factchecks van AFP over kunstmatige intelligentie.
Copyright © AFP 2017-2026. Voor commercieel gebruik van deze inhoud is een abonnement vereist. Klik hier voor meer informatie.
Heeft u content gezien die u door AFP wilt laten verifiëren?
Neem contact met ons op
