AI-beelden misbruikt om tieners af te beelden die een zwanenpaar mishandelden en doodden
- Gepubliceerd op 9 juni 2026 om 10:19
- Leestijd: 4 min
- Door: Liesa PAUWELS, AFP Nederland
De politie van Zuid-Holland gaf in mei 2026 in een filmpje op sociale media een waarschuwing af na een reeks meldingen van dierenmishandeling gericht tegen broedende vogels. Kort daarna circuleerde online een foto van tienerjongens die een zwanenkoppel mishandelden. De berichten gingen vaak vergezeld van racistische opmerkingen, waarbij gebruikers verwezen naar hun zogenaamde migratieachtergrond. In sommige berichten werden ook doodsbedreigingen geuit tegen de tieners. Uit onderzoek van AFP bleek echter dat de afbeelding door AI was gegenereerd en dat de afgebeelde tieners niet echt waren.
Op 21 april 2026 meldde de Dierenpolitie in Den Haag op Instagram een incident dat plaatsvond aan de Bergvlietsekade in Krimpenerwaard, waarbij twee zwanen op brute wijze werden mishandeld en gedood. De verdachten werden onmiddellijk aangehouden en er werd een onderzoek ingesteld. In mei kregen dierenwelzijnsambtenaren meldingen binnen over een groep jongeren die een levend kuiken hadden mishandeld en omvergereden met een fatbike.
Op de foto in de berichten op sociale media worden de details van de meldingen over de twee incidenten door elkaar gehaald.
"Leuk he... Je vriendjes die de kindjes van een Zwaan doodslaan..." luidde het bijschrift bij een X-bericht waarin een foto werd gedeeld van een groep tienerjongens op fatbikes die een zwaan mishandelen met een hark. Een van de jongens draagt een keffiyeh, een traditionele sjaal die vaak wordt gedragen als symbool van solidariteit met Palestina. Het bericht, gepubliceerd op 3 juni 2026, werd meer dan 300 keer gedeeld.
Soortgelijke berichten waarin de afbeelding werd gedeeld, bevatten racistische opmerkingen en zelfs doodsbedreigingen met een oproep om de persoonlijke gegevens van de vermeende tieners in de foto te delen. Haatzaaiende uitlatingen en het uiten van (doods)bedreigingen op het internet gericht aan bepaalde personen of groepen – ook als het gaat om door AI gegenereerde afbeeldingen – kunnen in Nederland een strafbaar feit vormen, zo legde Bart Schermer, hoogleraar Recht en Digitale Technologie aan de Universiteit van Leiden, uit aan AFP op 8 juni 2026. Straffen kunnen variëren van een gevangenisstraf tot een taakstraf of een boete, afhankelijk van de ernst van het delict en de context.
Deze jongens in de foto bestaan echter niet en de foto is niet echt. AFP ontdekte dat deze is gemaakt met behulp van X' AI Grok.
"AI-impressie" door Grok
Sommige berichten bevatten de volledige afbeelding met twee zwanen en een rij huizen op de achtergrond, terwijl andere gebruikers op sociale media uitsneden van de foto delen.
Een omgekeerde beeldzoekopdracht met de volledige foto leidt ons naar een blogpost over dierenmishandeling door tieners die op 29 mei 2026 werd gepubliceerd. Onderaan de pagina wordt dezelfde afbeelding van de tieners getoond met het bijschrift: "AI-impressie – niet de echte situatie", waarbij X' AI-chatbot Grok als bron wordt genoemd.
In een korte biografie naast het artikel omschrijft de auteur van de blog zichzelf als "zelden serieus" en vaak "niet altijd politiek correct".
De blogpost, gebaseerd op een AD-artikel, noemt verschillende gevallen van dierenmishandeling die zich de afgelopen maanden hebben voorgedaan (hier gearchiveerd).
De afbeelding zelf bevat ook verschillende aanwijzingen die wijzen op het gebruik van AI: de ramen van de huizen op de achtergrond lopen niet gelijk, de witte e-steps op het gras hebben onnatuurlijke vormen en het verkeersbord lijkt niet op een bestaand Nederlands verkeersbord. Er lijkt ook een vlag uit een van de banden van de jongens te steken.
Wanneer we de afbeelding uploaden in de AI-detectietool van Hive Moderation, geven de resultaten aan dat "de invoer waarschijnlijk door AI gegenereerde of deepfake-inhoud bevat", met een zekerheid van "95,7%".
Fatbikes hebben steeds meer een negatief imago. Ze worden vaak in verband gebracht met asociaal gedrag en dragen in sommige gemeenten bij aan een toename van het aantal klachten over overlast. Ook het aantal ongevallen waarbij fatbikes betrokken zijn, is sterk gestegen. Sommige gemeenten hebben fatbikes uit bepaalde gebieden verbannen, zoals het Vondelpark in Amsterdam.
Discriminatie neemt toe
In een rapport van de Europese Commissie tegen Racisme en Intolerantie (ECRI) uit december 2025 werd opgemerkt dat haatzaaiende uitlatingen tegen minderheidsgroepen in Nederland toenemen, met name op sociale media. Mensen van Afrikaanse afkomst worden dagelijks geconfronteerd met ongelijkheid en structurele discriminatie, terwijl moslims in toenemende mate te maken krijgen met vooroordelen en vooringenomenheid, aldus het rapport.
Uit nieuwe overheidsgegevens die in april 2026 zijn gepubliceerd, blijkt dat het aantal klachten over discriminatie in 2025 hoog blijft, ook online. Volgens het rapport over strafrechtelijke discriminatie van het Openbaar Ministerie vond 30% van de gemelde incidenten online plaats.
Een groot deel van de klachten was rechtstreeks terug te voeren op een politieke uitspraak in de aanloop naar de parlementsverkiezingen van oktober 2025, toen PVV-leider Geert Wilders een door AI gegenereerde afbeelding op sociale media publiceerde waarin moslims op een stigmatiserende manier werden afgebeeld, aldus het rapport (hier gearchiveerd).
De ECRI constateerde dat haatzaaiende uitlatingen en de toenemende bagatellisering daarvan in heel Europa alarmerende niveaus hebben bereikt. In de context van een strenger immigratiebeleid is xenofoob discours steeds gangbaarder geworden.
Lees hier meer AFP-factchecks over kunstmatige intelligentie.
Copyright © AFP 2017-2026. Voor commercieel gebruik van deze inhoud is een abonnement vereist. Klik hier voor meer informatie.
Heeft u content gezien die u door AFP wilt laten verifiëren?
Neem contact met ons op
