Margaret Keenan (l) krijgt het vaccin van verpleegkundige May Parsons in Coventry, Engeland, op 8 december 2020 (AFP / Jacob King)

Onjuiste beweringen gaan rond over eerste vrouw in Engeland die Covid-19 vaccin kreeg buiten klinische studies

Copyright AFP 2017-2021. Alle rechten voorbehouden.

Foto's van een 90-jarige Britse grootmoeder die als eerste het Pfizer-BioNTech Covid-19-vaccin ontving buiten een onderzoeksomgeving, zijn herhaaldelijk gedeeld in meerdere misleidende Facebook-posts in december 2020. In de posts wordt beweerd dat dezelfde vrouw ook al verscheen in een CNN-nieuwsbericht uit oktober 2020, bijna twee maanden voordat het vaccinatieprogramma in het Verenigd Koninkrijk van start ging. Ook wordt gezegd dat media berichtten dat ze 102 jaar oud is. De beweringen zetten vraagtekens bij de betrouwbaarheid van berichtgeving over de aftrap van het vaccineren, maar zijn onjuist: een CNN-video waarin Margaret Keenan wordt gevaccineerd werd pas op 8 december gepubliceerd. De 102-jarige vrouw waarnaar wordt verwezen is iemand anders. 

Indrukwekkend hoe deze vrouw kan tijdreizen, incarneren, en kan reïncarneren als bejaarde, echt waanzinnig knap,” staat in één van de posts, die op 9 december gepubliceerd werd en meer dan 200 keer werd gedeeld. 

De post beweert vervolgens dat de vrouw volgens een bericht van CNN uit oktober in Amerika woonde, dat ze in een ander artikel Gill Rogers werd genoemd en dat ze volgens een Fox News artikel 102 jaar oud zou zijn. De posts bevatten een aantal screenshots met daarop dezelfde oudere vrouw in een blauw t-shirt en grijs vest.

Screenshot van één van de Facebook-posts, gemaakt op 17 december 2020

Soortgelijke beweringen verschenen hier en hier op Facebook en werden ook honderden keren gedeeld. 

De vrouw in de screenshots is in werkelijkheid de Britse grootmoeder Margaret Keenan, zoals AFP hier meldde, de eerste persoon in de westerse wereld die een goedgekeurd vaccin tegen Covid-19 ontving, op 8 december 2020. AFP publiceerde de foto van de vaccinatie ook. 

Het Verenigd Koninkrijk was het eerste land dat het Pfizer-BioNTech-vaccin goedkeurde. Naar verwachting zal het Europees Geneesmiddelen Agentschap (EMA) hetzelfde doen voor het eind van het jaar. Volgens het ministerie van volksgezondheid gaat de vaccinatiecampagne in Nederland van start voor 18 januari 2021, aldus Nieuwsuur

De beweringen in de Facebook-posts zijn onjuist. De posts gebruiken screenshots als “bewijs” dat Keenan volgens de media verschillende identiteiten heeft, maar AFP vond de oorspronkelijke artikelen waar de screenshots naar verwijzen. Daarin wordt de 90-jarige Britse niet verkeerd geïdentificeerd. 

22 oktober

De misleidende posts beweren aan de hand van een screenshot dat CNN op 22 oktober al beelden had gebruikt waar Keenan een vaccin krijgt. Het gaat om een CNN-artikel dat hier gepubliceerd werd. Op de website staat een carrousel van video’s die geüpdatet worden, waardoor nieuwe video’s soms boven oudere artikelen komen te staan. 

Dit is ook wat gebeurde met de video van Keenan. Zoals te zien is in het screenshot in de Facebook-posts werd het artikel op 22 oktober gepubliceerd, en staat de meer recente video van Keenan’s vaccinatie erboven. 

Dezelfde video werd hier apart gepubliceerd door CNN. In de URL staat de datum, 8 december 2020, die overeenkomt met de start van de Britse vaccinatiecampagne.  

Het vergelijken van het screenshot uit de Facebook-post en een screenshot van het artikel, gemaakt op 17 december, laat zien dat de video inmiddels weer geüpdatet is en niet over hetzelfde onderwerp gaat als het CNN-artikel zelf, een verslag over de aanpak van de pandemie door de Trump regering. De video in het recente screenshot werd ook afzonderlijk gepubliceerd door CNN, hier, en heeft ook de datum in de URL. 

Zij-aan-zij vergelijking van een screenshot van het CNN artikel uit de Facebook-post en één gemaakt op 17 december 2020

Gill Rogers

De misleidende Facebook-posts beweren ook dat de vrouw Gill Rogers werd genoemd in een ander bericht gepubliceerd op 8 december. Als “bewijs” bevatten de posts een screenshot van een tweet van BBC Radio 4 Today, waar een foto van Keenan op staat. 

AFP Factcheck vond de tweet met exact dezelfde tekst en tijdstip van publicatie, 8 december om 8:37 ‘s ochtends. De tweet citeert een vrouw die klaarblijkelijk werd geïnterviewd in het Today-radioprogramma van BBC Radio 4, plus een link naar een artikel van Keenan’s vaccinatie. Daarom verschijnt Keenans afbeelding in de tweet; ze wordt ook duidelijk geïdentificeerd in het bijschrift.

Screenshot van de tweet met een citaat van Rogers en de foto van Keenan, gemaakt op 16 december 2020

102-jarige

De posts beweren ook dat Fox News berichtte dat Keenan 102 jaar oud was, in plaats van 90, haar werkelijke leeftijd op de dag dat ze gevaccineerd werd. Het “bewijs” voor de bewering is wederom een screenshot, hieronder uitvergroot, van een afbeelding van Keenan. Eronder staat de kop “102-jarige vrouw geboren tijdens pandemie van 1918 verslaat Covid-19”.

Detail van de misleidende Facebook-post, gemaakt op 16 december 2020

AFP Factcheck vond een artikel van Fox 13 Tampa Bay met dezelfde kop. De foto van Keenan komt niet voor in het artikel.  

AFP Factcheck deed ook een omgekeerde beeldzoekopdracht met Google van de afbeelding uit de post, binnen het domein fox13news.com. We vonden verschillende hits, maar haar foto verschijnt niet langer op de pagina’s, wat doet vermoeden dat de foto tijdelijk op de pagina’s stonden om content over Keenan te promoten.

Screenshot van de omgekeerde beeldzoekopdracht van de foto uit de post, binnen het Fox 13 News domein, gemaakt op 16 december 2020

Sommige posts bevatten ook ontkrachte of onbewezen complottheorieën over Keenan’s vaccinatie, bijvoorbeeld dat het in scène was gezet en dat Keenan crisis-actrice is, dat ze lid is van de Illuminati en dat ze al jaren dood is.

Vertaling en aanpassing:
Covid-19