Het was geen 5G zendmast en de brand werd vermoedelijk veroorzaakt door kortsluiting

Copyright AFP 2017-2020. Alle rechten voorbehouden.

Een video is duizenden keren gedeeld op Facebook met de bewering dat het een 5G-zendmast toont die in brand is gestoken in La Spezia, in het noorden van Italië. De post werd gepubliceerd temidden van onbewezen aantijgingen op sociale media dat nieuwe 5G-technologie een rol speelt in de huidige coronavirus-pandemie. De video laat in werkelijkheid een 3G/4G-zendmast zien in een omgeving waar geen 5G geïnstalleerd is en de brand werd volgens autoriteiten vermoedelijk veroorzaakt door kortsluiting. 

De Facebook post werd gepubliceerd op 7 mei, 2020. De video werd meer dan 148,000 keer bekeken en meer dan 8,300 keer gedeeld, zoals hier, hier en hier. Volgens het onderschrift toont de video een 5G-zendmast die “uit woede” in brand is gestoken door Italianen in La Spezia, Italië, in april 2020. Soortgelijke beweringen naar aanleiding van dezelfde video werden gemaakt in andere Facebook posts, hier en hier, en op Twitter, hier.

De post gaat niet in op de oorzaak van de zogenaamde woede van de Italianen. Er doen op sociale media ongegronde beschuldigingen de ronde dat 5G de verspreiding van het nieuwe coronavirus veroorzaakt of bevorderd zou hebben. Italië heeft momenteel het op één na hoogste dodental door het coronavirus in Europa. AFP Factcheck ontkrachtte eerder beweringen dat 5G de menselijke gezondheid schaadt, bijvoorbeeld hier en hier

Screenshot gemaakt op 13 mei, 2020, van de Facebook post

De beelden zijn sinds begin april veel gedeeld op sociale media. Facebook posts in Italiaans, Duits en Pools tonen de video ook bij beweringen dat de zogenaamde “5G zendmast” in brand was gestoken. In een aantal van de posts wordt een verband gelegd tussen de vermeende brandstichting en de valse claims op sociale media dat 5G de coronavirus pandemie veroorzaakt heeft. 

In Nederland heeft onlangs een golf van vermeende brandstichtingen van zendmasten plaatsgevonden. Nieuwsberichten melden dat in meer dan 20 zendmasten door het hele land brand uitbrak sinds begin april. Het is niet bekend of het in alle gevallen ging om brandstichting. Op 29 april meldde politie dat er een derde verdachte was aangehouden in het onderzoek naar de zendmastbranden. Volgens de NOS onderzoeken autoriteiten of anti-5G-activisten verantwoordelijk zijn voor de brandstichting. 

De twee minuten durende video in de Facebook post toont een mast die in brand staat, omgeven door rookwolken. Brandweerlieden zijn te zien in de beelden, evenals twee vlaggen en een gebouw naast de antenne. Een mannelijke stem verslaat de gebeurtenis in het Italiaans. Hij zegt dat hij een telecom-toren en een boot in brand ziet staan. 

AFP controleerde in april of er brand was geweest in de stad La Spezia, gelegen in het noorden van Italië. De lokale brandweer zegt in een bericht die op hun website, gepubliceerd op 6 april, dat ze in het district Pianazze hadden ingegrepen om een brand te blussen “waarbij een metalen object voor telecommunicatie en een boot in een aangrenzende opslag waren betrokken”.

Screenshot gemaakt op 13 mei, 2020, van de website van La Spezia’s brandweer

Het incident werd ook gemeld door lokale media. Citta della Spezia schreef dat het niet waar is dat de brand verband hield met "acties tegen 5G". Volgens het krantenartikel was de meest waarschijnlijke oorzaak van de brand een kortsluiting, aldus de autoriteiten. De lokale politie en brandweer onthielden zich van commentaar aan AFP.

De zendmast

Om te bepalen welk telecombedrijf de antenne gebruikt, raadpleegden wij een website die de locaties van zendmasten in kaart brengt. Dankzij nperf.com vonden we dat de afgebrande mast in de Via delle Pianazze beheerd wordt door de Italiaanse telecom operator Wind Tre Mobile. We markeren de locatie hieronder met een rode pijl.

Screenshot gemaakt op 15 april, 2020, van nperf.com

Met Google Maps en Google Street View vonden we de exacte locatie van de antenne, hier. De rode cirkels tonen dezelfde elementen in de omgeving; de vlaggen en het gebouw links van de zendmast.

Screenshots gemaakt op 15 april, 2020 van YouTube (links) en Google Maps (rechts)

Een woordvoerder van Wind Tre Mobile bevestigde op 14 april dat het bedrijf de mast in gebruik had. “De op de antenne geïnstalleerde technologieën zijn UMTS (3G) en LTE (4G) en leveren spraak- en datadiensten,” schreef een vertegenwoordiger van het kantoor in een e-mail aan het AFP-bureau in Warschau, Polen. Wind Tre Mobile zei ook dat er geen 5G-zenders waren geïnstalleerd in La Spezia.

Ter verificatie van deze uitspraak gebruikten we de OOKLA 5G kaart om te checken of er 5G antennes aanwezig zijn in La Spezia. De kaart toont 5G-netwerkinstallaties over de hele wereld aan de hand van gegevens verkregen van telecombedrijven en toezichthouders.

Op de interactieve kaart zijn alle 5G-installaties in Italië te zien, inclusief de zenders die nog worden getest, commercieel beschikbaar zijn of zijn gepland. De data wordt elke week geüpdatet. Op 13 mei bestonden er volgens de OOKLA 5G kaart geen installaties in of rondom La Spezia.

Screenshot gemaakt op 13 mei, 2020, van de OOKLA 5G kaart
Loes Witschge
5G