Jesse Klaver en GroenLinks hebben nooit gezegd dat 70-plussers geen medische behandeling meer moeten krijgen

Copyright AFP 2017-2020. Alle rechten voorbehouden.

Posts die beweren dat GroenLinks fractievoorzitter Jesse Klaver gezegd heeft dat opereren op ouderen onnodig is zijn duizenden keren gedeeld op sociale media. De bewering is onwaar. Er is geen bewijs dat Klaver ooit gezegd heeft dat medische zorg voor ouderen ingeperkt moet worden. De bewering lijkt een verdraaiing te zijn van opmerkingen die Corinne Ellemeet, Tweede Kamerlid voor GroenLinks, maakte over het beter afwegen van de juiste zorg voor ouderen in het ziekenhuis.

“Wel oudjes die voor de welvaart hebben gezorgd aan hun lot overlaten, tot hun 68e laten werken, en daarna geen medische ondersteuning meer,” zegt een Facebook-post die sinds 28 juni 2020 meer dan 11.000 keer is gedeeld. Bij de tekst staat een foto van Klaver met het bijschrift “Ouderen opereren? Nergens voor nodig!”

Screenshot van de Facebook-post, gemaakt op 13 juli 2020

Soortgelijke beweringen die dezelfde meme gebruiken gingen al eerder rond op Facebook. Bijvoorbeeld in deze post, gedeeld op 9 oktober 2019, die meer dan 7.200 keer gedeeld werd en opent met “ouderen gaan we niet meer opereren”. 

Deze tweet, bijna 300 keer geretweet, stelt dat GroenLinks gelooft dat 70-plussers “geen recht” hebben op bijvoorbeeld kankermedicatie of een kunstheup of -knie.

De beweringen in de posts zijn onwaar. AFP Factcheck kon geen mediaberichten vinden waaruit bleek dat Klaver gezegd heeft dat het “onnodig” is ouderen te opereren. Een woordvoerder van GroenLinks, benaderd door AFP Factcheck, ontkende de beschuldiging en zei dat de politieke partij geen plannen heeft medische zorg voor ouderen in te perken. 

GroenLinks woordvoerder Lot Feijen noemde de bewering in de Facebook-posts “pertinent onzin”. “GroenLinks heeft voorgesteld om een geriater te betrekken bij de zorg voor ouderen. Zodat ouderen de best mogelijke zorg krijgen,” vertelde Feijen AFP Factcheck. 

Geriaters betrekken

Deze veel gedeelde Facebook-post, met daarin dezelfde Klaver-meme als in andere posts, linkt naar een aflevering van actualiteitenprogramma EenVandaag van 11 februari 2019. Een tweet met daarin een korte video uit de aflevering staat ook in dit GeenStijl artikel dat kopt met “GroenLinks: 'Kill Bejaarden & Red de Wereld'” en referenties bevat naar vernietigingskampen uit de Tweede Wereldoorlog. 

In de aflevering licht Kamerlid Ellemeet een voorstel toe om geriaters standaard te betrekken bij het kiezen van de meest geschikte behandeling voor ouderen in het ziekenhuis. 

Een geriater is een arts gespecialiseerd in zorg voor ouderen en de mogelijke impact van bepaalde behandelingen op oudere patiënten, van wie de meest kwetsbaren ervoor zouden kunnen kiezen zwaardere behandelingen te vermijden. 

De presentator introduceert de EenVandaag reportage over Ellemeet’s voorstel door te zeggen dat GroenLinks wil dat er beter gekeken wordt naar “nut en noodzaak” van medische ingrepen bij ouderen. 

Een verslaggever die het plan van GroenLinks uitlegt zegt dat patiënten samen met een behandelend specialist en geriater zouden kijken naar wat het beste is, “bijvoorbeeld in het geval van een nieuwe hartklep, een nieuwe heup, een nierdialyse of een dure kankerbehandeling”.

Ellemeet zegt op geen enkel moment in de vijf minuten durende reportage dat de zorg voor ouderen vanwege hun leeftijd moet worden beperkt.

“Alle ouderen verdienen de beste zorg,” zegt ze. “Daar kunnen zij vaak het beste over meebeslissen en dat kunnen ze pas goed doen als ze weten wat de verschillende opties zijn en hoe een bepaalde operatie uitpakt als je ouder bent.” Ellemeet zegt ook, “het gaat er mij niet om dat we kosten besparen.”

De EenVandaag aflevering met de reportage over het GroenLinks voorstel voor ouderenzorg, die begint op 8:50 minuten

Ellemeet lichtte haar idee verder toe in dit interview uit november 2019 in Trouw. Het voorstel was een vervolg op een initatiefnota over ouderenzorg die ze schreef in 2018. In dit interview met NRC over de nota zegt ze: “De beste zorg is soms niet behandelen. Maar als je dat zegt, krijg je al snel het verwijt: GroenLinks wil besparen op ouderen. Het tegendeel is waar: veel ouderen willen helemaal niet de medische molen in als hun kwaliteit van leven daardoor achteruitgaat.”

Een Q&A, online gepubliceerd door GroenLinks over hun plannen voor ouderenzorg, ontkent ook dat de partij mensen zorg wil ontzeggen. Het stuk benadrukt dat geriaters betrokken moeten worden bij de behandeling omdat ze beter kunnen inschatten “wat de impact van verschillende behandelingen is op de kwaliteit van leven van oudere patiënten”.

Misleidende foto

De foto van Jesse Klaver gebruikt in de meme die de posts op sociale media vergezelt heeft niks te maken met het standpunt van de partij over ouderenzorg. GroenLinks woordvoerder Feijen herkent de foto als een still uit deze aflevering van Goedemorgen Nederland van 17 mei 2019. 

Tijdens het ochtendprogramma sprak Klaver over verschillende onderwerpen waaronder CDA-politicus Sybrand Buma’s vertrek uit de nationale politiek, het Eurovisie songfestival en de kinderen van Nederlandse Syriëstrijders, maar niet over ouderenzorg.

Zij-aan-zij-vergelijking van de meme uit de Facebook-posts en een screenshot, gemaakt op 14 juli 2020, van de aflevering van Goedemorgen Nederland