De regering geeft geen goedkeuring aan partijen, alleen een rechter kan ze verbieden

Copyright AFP 2017-2020. Alle rechten voorbehouden.

Verschillende Facebook-posts die honderden keren zijn gedeeld sinds 26 augustus 2020 beweren dat de Nederlandse regering een politieke partij heeft goedgekeurd die, volgens het partijprogramma, af wil van de wettelijke minimumleeftijd voor seks en het verbod op privébezit van kinderporno. Deze bewering klopt niet. Hoewel de partij zijn heroprichting online heeft aangekondigd, is de partijnaam nog niet geregistreerd bij de kiesraad. Bovendien geeft de Nederlandse regering vanwege het open kiesstelsel helemaal geen goedkeuring aan politieke partijen en kunnen ze deze ook niet verbieden.

De bewering werd gedeeld in verschillende Facebook-posts, waaronder hier, hier en hier, die in totaal meer dan 450 keer gedeeld werden. 

“De Nederlandse regering heeft de PEDOFIELEN PARTIJ PNVD GOEDGEKEURD!!! Ja, je leest het goed. De PNVD is een FEIT!” staat in één van de posts. Er staat ook dat dit betekent dat seks met kinderen is toegestaan.

Screenshot van de Facebook-post, gemaakt op 8 september 2020

Een andere Facebook-post bevat een screenshot van de website van de Partij voor Naastenliefde, Vrijheid & Diversiteit (PNVD), met een nieuwsbericht van 7 augustus 2020. Hierin staat dat de partij heropgericht is en dat het partijprogramma online gepubliceerd is. In de aankondiging staat niks over goedkeuring van de regering. De Facebook-post bevat ook een foto van drie mannen, ogenschijnlijk de oprichters van de partij. In werkelijkheid staat slechts één van de mannen, de Jonge, vermeld als oprichter in het handelsregister van de Kamer van Koophandel (KvK). 

Screenshot van de Facebook-post met daarin een screenshot van de PNVD website, gemaakt op 8 september 2020

Weer een andere Facebook-post, die meer dan 100 keer werd gedeeld, beweert dat het kabinet de partij heeft goedgekeurd. 

De PNVD bestond eerder als politieke partij van 2006 tot 2010, maar slaagde er nooit in genoeg handtekeningen te verzamelen om mee te kunnen doen aan Tweede Kamerverkiezingen. In 2010 hief de partij zichzelf daarom op

Een petitie die het Openbaar Ministerie (OM) oproept de gereïncarneerde partij te verbieden werd meer dan 560.000 keer ondertekend sinds 28 augustus 2020. 

Het is waar dat de partij in augustus heropgericht werd. In het partijprogramma zeggen de oprichters dat ze geloven dat “personen van alle leeftijden, dus ook kinderen” met “instemming” seksuele contacten zouden mogen aangaan. In het programma staat ook dat ze privébezit van kinderpornografie willen toestaan. Seks met minderjarigen is vrijwel altijd verboden. Op seks met een kind jonger dan 12 jaar staat een gevangenisstraf van maximaal 12 jaar. Bezit van kinderpornografie kan bestraft worden met ten hoogste vier jaar in de gevangenis, of een boete van maximaal 78.000 euro. 

De bewering dat de regering de partij heeft goedgekeurd klopt echter niet. De Nederlandse regering geeft of onthoudt geen goedkeuring aan politieke partijen. De Kiesraad, een overheidsorgaan, registreert wel namen van partijen, maar had de PNVD op 9 september nog niet opgenomen in het register. Alleen een rechter kan een politieke partij verbieden, op verzoek van het OM.

Screenshot van de aankondiging dat de PNVD is heropgericht, gemaakt op 3 september 2020

Heroprichting

De PNVD staat inderdaad opgenomen in het handelsregister van de KvK. Volgens het uittreksel werd de vereniging op 7 augustus 2020 geregistreerd als politieke organisatie. Nelson Maatman en Norbert de Jonge, die ook vermeld staan op de website van de PNVD, staan geregistreerd als bestuurders. De Jonge bevestigde op 8 september via email aan AFP Factcheck dat de partij heropgericht is en het domein pnvd.nl van de partij is. 

Een partij beginnen

Iedereen kan een politieke partij beginnen, meldt de website van de Rijksoverheid. “[Nederland heeft] een heel open kiesstelsel. In feite kan iedereen meedoen met verkiezingen,” zegt Heleen Hörmann, woordvoerder voor de Kiesraad, op 3 september tegen AFP Factcheck. “Er zit een volstrekte logica in dat je als overheid niet iets te zeggen wil hebben over welke partijen mee mogen doen met verkiezingen.” 

De website van de Kiesraad legt uit dat het recht een politieke partij op te richten gebaseerd is “op de grondwettelijke vrijheid van vereniging. Nederland kent geen preventief toezicht op politieke partijen.” Met andere woorden, nieuwe politieke partijen worden niet gecheckt door de overheid.

Meedoen aan verkiezingen

Meestal registreren politieke partijen hun partijnaam bij de Kiesraad. Registratie betekent dat hun naam verschijnt op het stembiljet. Een politieke partij kan meedoen aan Tweede Kamerverkiezingen zonder registratie van de naam. In dit geval komt op het stembiljet een lijstnummer te staan. 

Hörmann bevestigde aan AFP Factcheck dat de partijnaam van de PNVD per 8 september nog niet geregistreerd staat en dat de partij zich voor zover bij haar bekend nog niet gemeld heeft bij de Kiesraad. Alle bij de Kiesraad geregistreerde partijen staan online

De Jonge laat AFP Factcheck weten dat meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen in maart “niet mogelijk” is wegens een tekort aan middelen en omdat het te kortdag is. “De PNVD richt zich momenteel op het voeren van oppositie,” aldus de Jonge. 

Mocht de partij later aan Tweede Kamerverkiezingen mee willen doen, dan moeten ze eerst nog verschillende hindernissen nemen. 

Partijen die mee willen doen aan Tweede Kamerverkiezingen moeten op de “dag van kandidaatstelling”, normaal gesproken zo’n zes weken voor de verkiezing, hun kandidatenlijst samen met een aantal documenten aanleveren bij de Kiesraad. Een van de stukken die nodig zijn om een nieuwe partij mee te laten doen aan de verkiezingen zijn de zogenaamde “ondersteuningsverklaringen”, schriftelijke verklaringen van kiesgerechtigden die de deelname van de partij aan de verkiezingen ondersteunen. Als een partij mee wil doen in alle 20 kieskringen in Nederland moeten ze ten minste 580 ondersteuningsverklaringen kunnen overleggen; 30 personen per kieskring, met uitzondering van Bonaire, waar slechts 10 kiezers hun steun hoeven te tonen.  

Nieuwe partijen moeten ook een waarborgsom van €11.250,- betalen om mee te mogen doen aan de parlementsverkiezingen. 

Hörmann benadrukt dat de Kiesraad bij het registreren van een partijnaam of het beoordelen van de kandidatenlijst “geen check op de inhoud van het partijprogramma” doet. 

De website van de Kiesraad legt uit dat alleen een rechter een politieke partij kan verbieden, op verzoek van het OM. Het OM reageerde niet op meerdere verzoeken om commentaar van AFP Factcheck.

Loes Witschge