Een luchtfoto van de haven van Beiroet, gemaakt op 9 augustus 2020 (AFP / STR)

Bewerkte video geen bewijs dat een raket insloeg in de haven van Beiroet

Copyright AFP 2017-2020. Alle rechten voorbehouden.

Een video die tienduizenden keren is gedeeld op sociale media beweert dat een raketaanval de explosie veroorzaakte die grootschalige verwoesting aanrichtte in Beiroet en dat het "infrarood" of "thermische" beelden van de explosie laat zien. Dit klopt niet. De raket werd in de video gemonteerd en er werd een filter toegevoegd om de illusie van thermische of infraroodbeelden te wekken. 

“Explosie 2 met raketinslag. Kijk goed!!! [Op] beeld vertraagd met gemaakte foto is de raket duidelijk te zien,” staat in een Nederlandstalige Facebook-post die op 6 augustus 2020 werd gepubliceerd en sindsdien meer dan duizend keer is gedeeld.

Screenshot van de Facebook-post, gemaakt op 11 augustus 2020

Versies van posts met de video werden minstens 40.000 keer gedeeld in de Verenigde Staten en meer dan 20.000 keer in Canada. De beelden verschenen op Facebook, YouTube, Twitter en Instagram, in posts in het Engels, Frans en Arabisch.

Screenshot van één van de Engelstalige posts met de video, gemaakt op 7 augustus 2020

De video toont grote rookpluimen die boven de haven van Beiroet uitstijgen. Ongeveer zes seconden later lijkt een raket de haven te raken en volgt een grote explosie. 

Voor veel sociale media-gebruikers die de video deelden, is het bewijs dat de explosie in Beiroet op 4 augustus het resultaat was van een raketaanval. Als gevolg van de explosie kwamen minstens 160 mensen om het leven en raakten duizenden gewond. 

Sommige gebruikers omschrijven de video, terecht, als een "negatieve" versie, met een filter die de lichtste delen van de video het donkerst maakt en vice versa, terwijl anderen het ten onrechte "infrarode" of "thermische" beelden noemen.

De Libanese president, Michel Aoun, heeft gezegd dat “nalatigheid” of “een raket of bom” de ontploffing van zo'n 2.750 ton van de zeer explosieve stof ammoniumnitraat, opgeslagen in de haven, veroorzaakte. Wat er precies gebeurde voorafgaand aan de explosie is nog onduidelijk. 

Na de explosie ontstonden protesten door demonstranten die zeggen dat de ramp niet had kunnen gebeuren zonder de corruptie en incompetentie binnen de Libanese heersende klasse. 

Oorspronkelijke video

Met InVid-WeVerify splitste AFP Factcheck de video uit in losse frames om vervolgens een omgekeerde beeldzoekactie te doen. 

De eerste versie van deze video is te vinden op de website van CNN Arabic, gepubliceerd op 4 augustus 2020, met de kop "Libanon .. Een enorme explosie nabij de haven van Beiroet laat verwondingen, ernstige schade en chaos achter in het centrum van de hoofdstad."

Screenshot, gemaakt op 7 augustus 2020, van de CNN Arabic video (links) Screenshot van de bewerkte video, gemaakt op 7 augustus 2020 (rechts)

Dezelfde beelden die op sociale media zijn gedeeld verschijnen in de CNN-video vanaf 11 seconden, hoewel er geen raket zichtbaar is en er geen negatief filter wordt gebruikt.

Screenshot van de originele video, gemaakt op 7 augustus 2020 (links) Screenshot van de bewerkte video, gemaakt op 7 augustus 2020 (rechts)

Het vertraagd afspelen van de video laat zien dat de vermeende raket verdwijnt, zo’n zeven seconden in de video, voordat hij zijn doel raakt.

Screenshot van een Facebook-versie van de video, gemaakt op 7 augustus 2020, met de erin gemonteerde raket zichtbaar (links) Screenshot van een Facebook-versie van de video, gemaakt op 7 augustus 2020, waar de raket verdwijnt vlak voor de explosie (rechts)

Andere video’s van de explosie, gefilmd door meerdere mensen en van verschillende kanten, laten geen raket of bom voorafgaand aan de explosie zien. 

Makkelijk te manipuleren video’s

Twitter-gebruikers creëerden hun eigen gemanipuleerde video’s met erin gemonteerde raketten om te laten zien hoe makkelijk het is beelden te bewerken. 

Deze gebruiker voegde zelf een raket toe aan een andere video van de explosie en gebruikte hierbij ook een negatieve filter.  

Een soortgelijke bewerkte video die beweert dat een raket de explosie in Beiroet veroorzaakte werd hier gefactcheckt door AFP in het Portugees. 

Andere onjuiste en misleidende beweringen over de explosie in Beiroet, bijvoorbeeld dat het om een kernexplosie zou gaan, werden hier ontkracht door AFP.

 
Vertaling en aanpassing:
Loes Witschge
Beirut explosion